‘We hebben het raadsakkoord in Vlaardingen niet helemaal uitgevoerd zoals het zou kunnen’

Raadsakkoorden zijn in opkomst in de gemeentelijke politiek in Nederland. Ook in Vlaardingen werkte de gemeenteraad korte tijd met een raadsakkoord. Raadslid Lianne van Kalken (GroenLinks) deed in haar functie als docent staatsrecht aan de Erasmus Universiteit onderzoek naar raadsakkoorden. Zij denkt dat de onduidelijkheid aan de basis lag van de mislukte uitvoering van het raadsakkoord in Vlaardingen. “Er waren betere omstandigheden te creëren.”

Van Kalken schreef samen met Geerten Boogaard, Martijn van der Steen en Wouter Scherpenisse een essay over raadsakkoorden met ervaringen en lessen. Het onderzoek ‘Een routekaart voor raadsakkoorden’ is opgeschreven op basis van tips en tricks van raadsleden die met het raadsakkoord hebben gewerkt. Na de verkiezingen van 2018 werkte de gemeenteraad in Vlaardingen op aandragen van de grootste partij – ONS.Vlaardingen – korte tijd met een raadsakkoord. Volgens Van Kalken waren de omstandigheden toen niet op orde. “Mijn idee is dat we het in Vlaardingen niet helemaal uitgevoerd hebben zoals het zou kunnen. Een heleboel condities hebben ertoe geleid dat het niet is gaan werken”, vertelt Van Kalken donderdag in Vlaardingen Vandaag.

“Je moet van tevoren goed afspreken waar je aan begint. Veel raadsleden, inclusief mijzelf, hadden nog niet van een raadsakkoord gehoord. Het begint met het opschrijven van de spelregels.” Volgens de fractievoorzitter van de GroenLinks-fractie in de Vlaardingse raad ontbrak het voorafgaand aan de procedure aan het bespreken van het traject. “Op basis daarvan kan je zeggen of je het wil gaan doen of niet.”

Oppositie buitenspel
Van Kalken staat wel positief tegenover de werkbaarheid van raadsakkoorden. “Ik ben er wel van overtuigd dat het de democratie niet ten goede komt als je als oppositie buitenspel staat. Ik denk dat er andere werkvormen mogelijk zijn waardoor je met heel de raad samenwerkt. Dat het niet supermakkelijk zal zijn, is ook zo. Maar er zijn ook voorbeelden van gemeenten waar het wel een succes is.”

Van Kalken ziet haar essay als een handleiding. “Ik hoop dat het met deze handvatten in Vlaardingen wel was gelukt”, vertelt Van Kalken, die op basis van haar analyse een voorzet geeft in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. “Er zijn verschillende soorten raadsakkoorden. Bijvoorbeeld dat je niet een raadsakkoord maakt voor al het beleid, maar op specifiek een thema. Zo doet Rotterdam dat bijvoorbeeld op het thema klimaat.”

Het onderzoek naar raadsakkoorden wordt voortgezet. “We gaan nu naar gemeenten toe die met een raadsakkoord werken”, vertelt het GroenLinks-raadslid, die in het vervolgonderzoek onder meer dieper ingaat op de rol die ambtenaren hebben in het proces.

Beluister hier het hele interview met Lianne van Kalken: