Komt er eindelijk een einde aan de exotische rivierkreeftenplaag?

Dit voorjaar wordt er hard gewerkt aan het prototype van een kreeftenbox. Hiermee moet een einde komen aan de exotische rivierkreeftenplaag, die wereldwijd een probleem vormt.

Het Hoogheemraadschap van Delfland en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit zijn samen een innovatietraject gestart voor het intensief wegvangen van exotische rivierkreeften. De eerste stap in dit traject was de ‘rivierkreeften-challenge’; een prijsvraag om het ideale (en diervriendelijke) vangtuig voor de schaaldieren te ontwerpen. 

De exotische rivierkreeften vormen een groot probleem voor de Nederlandse waternatuur. “Ze vreten de hele sloot leeg”, zegt hoogheemraad Marcel Belt in Vlaardingen Vandaag. Zo genieten de beestjes van kikkers, salamanders en vissen. De enige Nederlandse rivierkreeft staat hierdoor onder grote druk. Daarnaast vormen de holletjes die zij graven een gevaar voor de waterkeringen. 

Het ideale vangtuig
Met 134 inzendingen mag de ‘rivierkreeften-challenge’ een succes genoemd worden. “We wilden zoveel mogelijk mensen betrekken, maar kregen boven verwachting veel ideeën binnen’, zegt Belt tevreden. “Het ideale vangtuig moet zowel grote als kleine rivierkreeften vangen en veelvuldig toegepast kunnen worden. Ook mogen er geen vogels in verstrikt raken en willen we bijvangst van andere dieren voorkomen.”

Pilot in de zomer
Volgens Belt voldeed het plan van Martijn Schiphouwer aan al die eisen. Hij bedacht de kreeftenbox en scoorde daar de eerste plaats en een prijs van duizend euro mee. Een vergelijkbaar idee was goed voor de tweede plaats en komt van de Vlaardingse natuurkunstenaar Jeroen Verhoeff. Alle 134 inzendingen zijn gebundeld in een inspiratieboek, dat het Hoogheemraadschap van Delfland openbaar heeft gemaakt. Aan de Universiteit van Wageningen worden de beste inzendingen gebruikt voor een prototype vangtuig. “Het moet in april of mei gereed zijn voor het testvangen”, zegt Belt. “In de zomer willen we starten met de pilot. We kijken er reikhalzend naar uit!” 

Zoetwaterkenner
Vlaardinger Jeroen Verhoeff is internationaal bekend door zijn natuurschilderijen en -films. Hij weet als geen ander hoe rijk het leven in de zoete wateren is en heeft veel kennis over rivierkreeften. Regelmatig ligt hij in een duikpak met filmcamera in een sloot. “Die donderse beesten kom ik al een jaar of twintig tegen”, zegt hij over de exotische rivierkreeften in Vlaardingen Vandaag. “Er zijn zeven tot negen soorten in onze wateren die hier niet horen. De meeste komen uit Noord-Amerika, maar er is hier ook een soort uit Turkije. Ze zijn prachtig, maar eten alles. Je kan je dus voorstellen dat het Nederlandse ecosysteem even moet slikken. Bovendien is onze enige inheemse rivierkreeft heel gevoelig. Hij kan slecht tegen vervuiling, de kreeftenpest en het omgraven van beekjes naar lelijke sloten. Daardoor leeft hij tegenwoordig nog maar op één plek in Nederland, bij Arnhem.” 

Vrijgelaten rivierkreeften
Hoe die exotische rivierkreeften hier zijn gekomen? “Sommige soorten zijn best lekker”, vertelt Verhoeff. “De rode Amerikaanse rivierkreeft die je in Vlaardingen ziet lopen, ligt bijvoorbeeld ook in de schappen van Albert Heijn. Het schijnt dat de plaag is ontstaan nadat een stel vissers uit Vinkeveen bedacht dat als ze die kreeften hier zouden vrijlaten, ze niet meer geïmporteerd hoefden te worden. Daarnaast zijn er natuurlijk mensen die het leuk vinden om zo’n exotische rivierkreeft als huisdier te houden. Als mannetje van 14 kocht ik er zelf ook twee bij ‘t Hoogertje. Maar ze worden snel groot en worden vaak na een tijdje vrijgelaten. Als je er hier drie in het water gooit en een dorp verderop doet iemand hetzelfde, kan het zomaar zijn dat je na twintig jaar met tienduizenden rivierkreeften zit.” 

Klein beetje briljant’
Verhoeffs praktijkervaring met rivierkreeften kwam goed van pas bij de challenge. “Ik weet hoe die beesten handelen. Twee jaar geleden filmde ik hoe een snoek bijna twee kreeften ving. Ik zie ook hoe de huidige fuiken wel werken, maar dat de baby’s er nog doorheen kunnen kruipen. Daarom bedacht ik de kreeftenkrat. Ze komen af op het aas en vallen in de krat, waar ze niet meer uit kunnen. Hun natuurlijke predatoren, zoals palingen, kunnen de kreeften vervolgens opeten. Ik vond het wel een klein beetje briljant van mezelf”, lacht de winnaar van de tweede prijs. 

Bekijk hier het inspiratieboek. 

Luister hier het hele gesprek met hoogheemraad Marcel Belt in Vlaardingen Vandaag:


Luister hier het hele gesprek met natuurkunstenaar Jeroen Verhoeff in Vlaardingen Vandaag: